Lê Hải
Bọn trẻ sẽ dắt ta đi?
Công việc của tôi thường phải đọc và suy ngẫm những vấn đề về văn hóa
cộng đồng, cho nên thỉnh thoảng hay gặp những câu chuyện rất lý thú mà
các đồng nghiệp ngành Việt Nam học trên thế giới đem ra chia sẻ, như một
báo cáo mới gần đây từ Đại học tổng hợp Warszawa. Khi nghiên cứu
cộng đồng người Việt ở Ba Lan, tiến sĩ Teresa Halik phát hiện thấy
vấn đề mà có lẽ tất cả người Việt dù đang sống ở đâu cũng sẽ cảm thấy
cần suy nghĩ và chia sẻ. Xuất phát điểm để hiểu điều này là hiện tượng
các gia đình người Việt ở nước ngoài thường chỉ có hai thế hệ là bố mẹ
và con cái, thiếu vắng hẳn sự có mặt và vai trò truyền thống của ông bà.
Do điều kiện địa lý cách trở, vé máy bay tốn kém, thủ tục visa rắc rối
và cả điều kiện tài chính bên cạnh nhiều yếu tố khác mà số lượng thành
viên trong một đơn vị gia đình được rút xuống tối thiểu. Các em bé Việt
Nam sinh ra và lớn lên trong môi trường không chỉ không có ông bà, mà
còn mất mát mối quan hệ với cô dì chú bác và anh em họ. Hơn vậy, nhiều
em còn hầu như không mấy khi gặp bố mẹ đang phải vất vả lo toan cuộc
sống từ sáng sớm đến tối mịt, phó thác con cho nhà trường, bạn bè và bảo
mẫu - thường là một bà Tây gần nhà. Nhìn rộng ra thì đây không chỉ là
hiện tượng của các nhóm di dân kinh tế người Việt ở nước ngoài, mà có
thể xảy ra bất cứ nơi đâu ở chính ngay tại Việt Nam, khi thanh niên rời
quê đi lập nghiệp, kết hôn và nuôi con ở các thành phố và trung tâm công
nghiệp. Thậm chí ngay cả khi bố mẹ và ông bà cùng sống trong một thành
phố nhưng cường độ công việc và áp lực cuộc sống cũng thường khiến cả
nhà không mấy khi gặp nhau.
