Nguyễn Huỳnh Mai
Tháng Mười 23, 2013
(Bài này đã viết theo đơn đặt hàng và đã gửi về cho một giáo
trình Y khoa ở tp Hồ Chí Minh – nhân chuyện thời sự tuần này, xin mang
lên đây để bạn đọc tham khảo)
Dẫn nhập
Phản ứng trước bệnh tật, cách diễn tả sự đau đớn, từ
lúc nào ta tự định nghĩa là «bị bệnh», … là những điều mà mỗi một trong
chúng ta đều bị ảnh hưởng của văn hóa và giáo dục.
Những cách các bà
mẹ dạy trẻ (như kiểu «con trai thì không được khóc như con gái» và nhiều
kiểu tương tự, … ) thấm nhuần vào tâm khảm mọi người và từ đó cách biểu
hiệu của sự đau đớn khác nhau tùy giới tính, tùy giai cấp xã hội, tùy
dân tộc, …
Liên hệ giữa bệnh nhân và bác sĩ cũng là một hiện
tượng xã hội. Hai diễn viên này có thể là thành viên của hai hành tinh
khác nhau dù là sống cùng trong một xã hội và ngay lúc tiếp xúc diễn ra,
họ cùng đối diện nhau nhưng vị trí, ngôn ngữ, suy nghĩ, mục tiêu hay
chủ đích, … hoàn toàn khác nhau.
Bệnh viện, thành phố nào cũng có ít nhất là một bệnh
viện. Khuôn mặt của bệnh viện có lẻ ai cũng biết nhưng có lẻ ta không
bao giờ nghĩ rằng bệnh viện là một thế giới hoàn toàn khác với thế giới
bên ngoài với cách kiến trúc đặc biệt với cách sinh hoạt 24/24 giờ và
7/7 ngày – bệnh viện không ngủ bao giờ vì người bệnh không thể chọn giờ
để mắc bệnh – ở bệnh viện thường có hai hệ thống quyền quyền lực đối lập
với nhau : quyền của giới quản lý và quyền của phía bác sĩ.
Và đó chỉ là vài sự kiện cụ thể nổi bật dễ hiểu.
Tất cả những đặc thù của sức khỏe, bệnh tật và y khoa là đối tượng của y xã hội học.
Khởi thủy, và đầu thập niên 1970 François Steuler và
Claudine Herzlich mở đường cho Y xã hội học ở châu Âu, bằng cách mô tả
hiện tượng này dưới góc nhìn xã hội học.
